Serwis korzysta z plików cookies w celu realizacji usług zgodnie z polityką prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.    [ROZUMIEM]
Europejska Stolica Kultury 2023

Europejska Stolica Kultury 2023

W 2023 roku Europejską Stolicą Kultury zostanie węgierskie miasto Veszprém.

 

Co roku dwa państwa należące do wspólnoty Unii Europejskiej mają możliwość udziału w konkursie na Europejską Stolicę Kultury. Podczas pierwszego etapu panel niezależnych ekspertów z różnych instytucji unijnych z sześcioletnim wyprzedzeniem tworzy wstępną listę miast, które zgłosiły swoją kandydaturę do tytułu ESK. Głównym przedmiotem oceny unijnych ekspertów jest program kulturalny przygotowany przez miasto kandydujące – powinien on przede wszystkim mieć wyraźny wymiar europejski i stanowić część strategii rozwoju miasta, w tym rozwoju gospodarczego, kulturalnego i społecznego. Na rok 2023 o nominację starało się pięć miast z Wielkiej Brytanii - Dundee, Nottingham, Leeds, Milton Keynes i Belfast/Derry oraz siedem węgierskich miejscowości: Debrecen, Eger, Gödöllő, Győr, Székesfehérvár, Szombathely i Veszprém.

Plany wystartowania miast Wielkiej Brytanii w konkursie na Stolicę Kultury zostały ogłoszone w 2014 roku, zatem tuż przed referendum dotyczącym opuszczenia Unii Europejskiej. Jednak najważniejszym wymogiem, które każde państwo musi spełnić aby otrzymać nominację to przynależność do wspólnoty, wyjątkiem są jedynie kraje, które w trakcie konkursu przeprowadzają procedurę przyłączania się do UE. W związku z tym zgłoszenie Zjednoczonego Królestwa zostało automatycznie anulowanie przez Komisję Europejską w momencie ogłoszenia Brexitu, którego ostateczny termin wyznaczono na 29 marca 2019 roku. Po szokującej dla Brytyjczyków decyzji w grę wchodziły już jedynie miasta węgierskie. Kolejnym zadaniem panelu niezależnych ekspertów europejskich było odwiedzenie każdego z miast i ocena jego potencjału. 14 grudnia 2018 roku ogłoszono decyzję wybierając Veszprém na Europejską Stolicę Kultury na 2023 rok. Węgry już raz miały okazję zaprezentować w ten sposób jedno ze swoich miast – Pecz, piąte co do wielkości miasto w tym państwie, w 2010 był Stolicą Kultury, wspólnie z Essen i Stambułem. Takie wyróżnienie daje ogromne szanse dla europejskich miejscowości, ponieważ wraz z otrzymaniem tytułu wiąże się spory zastrzyk finansów unijnych na modernizację ulic, placów, budynków i parków oraz budowę nowych centrów kulturalnych. Będzie to zatem spora szansa dla Veszprém.

Debrecen – Debreczyn, to drugie największe miasto na Węgrzech, a zarazem największe miasto historycznej krainy Kriszana. Leży zaledwie 30km od granicy z Rumunią, a ponad 200km od Budapesztu. Debreczyn kiedyś dwukrotnie (w 1849 i 1944 roku) pełnił rolę stolicę państwa. Miasto samo w sobie jest specyficzne ponieważ składa się z dwóch części – centrum i uzdrowiska z wodami termalnymi. Są one połączone jedyną funkcjonującą w mieście linią tramwajową. Niewątpliwą atrakcją miasta jest część uzdrowiskowa z obszarem nazwanym Wielkim Lasem (Nagyerdő) – to ogromny park, którego główny punkt to kąpielisko termalne z licznymi atrakcjami dla dorosłych i dzieci, pływalnią sportową oraz masażami wodnymi. W centrum turyści mają szansę zwiedzić ogród zoologiczny, ogród skalny, teatr letni i wiele innych obiektów zarówno rekreacyjnych jak i sportowych. W konkursie na Europejską Stolice Kultury Debreczyn przedstawił swoją ofertę pod hasłem "future.hand.book". Celem pomysłodawców było wykorzystanie mocnej strony miasta czyli tradycji rzemiosła, która w połączeniu z wiedzą może doprowadzić do kreatywnych rozwiązań dla przyszłości Debreczyna jako postępującej europejskiej metropolii. Panel uznał potencjał tematu, ale wyraził pewne wątpliwości doradzając zmianę hasła. Mimo starań władz miasta Debereczyn ostatecznie odpadł z rywalizacji o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w roku 2023.

Győr to węgierskie miasto położone w wyjątkowo strategicznym miejscu – leży jednocześnie nad dwiema najważniejszymi rzekami Europy Dunajem i Rabą, oraz znajduje się w połowie drogi między Wiedniem a Budapesztem, zatem przy jednej z najważniejszych tras komunikacyjnych Europy Środkowej. Dogodna lokalizacja wpływa na atrakcyjność miasta - Győr jest jednym z głównych centrów administracyjnych i kulturalnych Węgier, stając się jednocześnie najważniejszym miastem północno-zachodnich Węgier. Prężnie działa tam gospodarka dzięki sporemu ośrodkowi przemysłowemu zapewniającemu miejsca pracy tysiącom mieszkańców. Dalszy rozwój miasta prężnie prowadzi do powstania nowych dzielnic i części miasta np. Varosret – ma być to lokalizacja z rezydencjami, instytucjami handlowymi i publicznymi i parkami. Varosret planowane jest jako integralny element planu rozwoju Győr, po to, aby w rezultacie stać się ciekawą alternatywą dla Budapesztu i Wiednia. Miasto również jest silnie nastawione na turystykę ze względu na obecność wód termalnych ostatnio bardzo popularnych jako miejsca o charakterze uzdrowiskowym. Wszystkie te inwestycje i nastawienie władz miasta sprawiają, że staje się ono idealnym kandydatem na Europejską Stolicę Kultury. Hasłem Győr zostało „Enjoy the FLOW”, gdzie słowo „flow” może oznaczać przepływ w wielu znaczeniach – przepływ rzek nad którymi leży miasto, przepływ czasu w ramach dyskusji o przyszłości Europy, przepływ ludności powodujący wymieszanie się kultur, religii, ale jednocześnie przedstawiający, że zarówno obecni mieszkańcy jak i nowi tworzą jedną silną społeczność. Panel wydający opinię stwierdził, że sam koncept jest ciekawy, ale musiałby być on bardziej spójny poprzez zastosowanie lepszych cech wyróżniających, które uczyniłyby slogan miasta wyjątkowym. Mimo starań władz miasta Győr również odpadł z rywalizacji o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w roku 2023.

Veszprém to niewielkie węgierskie miasto. Historia miasta jest bardzo bogata, pierwsze wzmianki o nim pochodzą już z IX wieku, zatem jest mianowane najstarszą osadą ludności na tym terytorium przez co na przykład w Polsce zdobyło tytuł „węgierskiego Gniezna”. Jednak z zachowanych zabytków najstarszy pochodzi z czasów średniowiecza, jest to charakterystyczny dla tamtego okresu zespół zamkowy z pałacami, murami obronnymi i bramą wjazdową. Oprócz kilku ciekawych zabytków jego najmocniejszym atutem jest bliskość najbardziej znanego i jednocześnie największego jeziora na Węgrzech – Balatonu. Już zaledwie 12km od centrum miasta znajduje się centrum turystyki i rekreacji znane nie tylko w tym państwie, ale obierane jako wakacyjny cel również przez turystów z całej Europy. Może nie do końca brzmi to jak idealny kandydat na Stolicę Kultury, jednak władze miasta wystartowały w konkursie z motywem o tytule „Beyond” – hasło reprezentuje intencje Veszprém aby wyjść poza ramy, w których obecnie się znajduje. Miasto chce się pozbyć dzięki tej nominacji miana prowincjonalnego, chce przestać być odrębną jednostką gnębioną własnym defetyzmem. Ideą pomysłu jest udowodnienie, że małe miasta i wsie wokół Balatonu połączone ze sobą harmonijną siecią mogą mieć duże znaczenie kulturowe na poziomie europejskim. Oferta Veszprém ma na celu zademonstrowanie jak bardzo Węgry są w potrzebie tworzenia nowych więzi oraz wzmacniania już obecnych w całej Europie. Mimo niewielkich szans Veszprém zostało oficjalnie wybrane na Europejską Stolicę Kultury w 2023 roku. Wraz z tym tytułem miasto otrzyma dofinansowanie 1,5mln Euro od Unii Europejskiej oraz dodatkowe pieniądze z budżetu państwa, które mają przyczynić się do waloryzacji miasta i długoterminowego wspomóc rozwój jego oświaty. Veszprém przez rok będzie realizowało specjalny program kulturalny mający na celu promowanie bogactwa historycznego i różnorodności kultur oraz wzmocnienie u obywateli poczucia przynależności do wspólnoty europejskiej. Będzie to świetna okazja do promocji miasta na arenie międzynarodowej.

Już dwa polskie miasta od początku istnienia konkursu miały okazję zostać Stolicami Kultury. Jako pierwsze już w 2000 roku tym tytułem został mianowany Kraków – mimo, że Polska nie należała wówczas jeszcze do państw wspólnoty europejskiej, ale byliśmy wówczas w trakcie przeprowadzania procederu wejścia do Unii Europejskiej. To jest właśnie jedyny wyjątek, który przewiduje Komisja Europejska przy przyjmowaniu zgłoszeń miast. 2000 rok był traktowany przez Unię wyjątkowo, chciano podkreślić wyjątkową kulturę i dziedzictwo historyczne Europy, dlatego wybrano aż 9 miast do prezentowania tej wyjątkowej funkcji, a nie dwa jak zazwyczaj. Wskazano Awinion, Helsinki, Bruksela, Bolonia, Santiago de Compostela, Reykjavík, Bergen, w tym dwa miasta z nowych państw członkowskich UE, mających wstąpić dopiero 1 maja 2004 – Kraków i Pragę.

Drugim miastem był Wrocław. W konkursie zorganizowanym przez ministerstwo kultury i dziedzictwa narodowego wybrano stolicę Dolnego Śląska na Europejską Stolicę Kultury na 2016 rok. Wrocław pokonał aż 10 zgłoszonych kandydatów z Polski: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Lublin, Łódź, Poznań, Szczecin, Toruń i Warszawę. Miasto z bogatą historią, mieszanką kultur oraz jako jeden z głównych ośrodków akademickich w naszym kraju przez cały rok prezentowało zarówno mieszkańcom jak i turystom z całej Europy wspaniałe dziedzictwo zarówno miasta jak i Polski. 

 

 

 

POWRÓT